انیمیشن از نگاه گلپایگانی


نگاه علیرضا گلپایگانی به انیمیشن ایران و جهان

هفته سوم اردیبهشت

نمایشگاه(‌فروشگاه) کتاب!

هر ساله در همین ایام فروشگاه بزرگ کتاب برگزار میشود . مشتاقان کتاب را در گیر خود میکند. به نظر میرسد هر سال نسبت به سال قبل توجه به کتاب های هنری و بویژه انیمیشن کم و کمتر  میشود. گرچه به مدد قاچاق کتاب در اینترنت! دانشجویان به صور مختلف به کتابهای  مورد نظر خود دست می یابند.اما بههر سال در هر مرکز آموزشی باید دارای  کتابخانه  مجهزی نیز باشد.

یک نامه

به نام خدا
عرض سلام و درود فراوان خدمت استاد گرامیم جناب آقای گلپایگانی
شاید سلام من برای شما همیشه اعلام مزاحمت است،اما چه کنم که با ر سنگین
روابط گروهی را بر عهده دارم که در استان گیلان واقع شده،استانی که کسی
را برای پاسخگویی به سوالهایمان پیدا نمی کنیم.استانی که فقط دو گروه
تولید انیمیشن دارد،یکی ما و یکی هم گروه روخان فیلم که به شدت از هم
دوریم،دلیلش را نمی دانم،خیلی سعی کردیم که رابطه داشته باشیم و با هم
همکاری کنیم اما نشد و نمی شود،نمی دانم چرا!
به دلایلی که عرض کردم و همچنین دلایل دیگر اینجا کارکردن و زنده ماندن و
هنرمندماندن خیلی سخت تر از استان های دیگر است.بگذریم نمی دانم چرا
اینگونه نوشتن را آغاز کردم،مرا ببخشید.......
علت مزاحمت چند سوال است از محضر جنابعالی:
1. قیمت انیمیشن در استان تهران و استان های دیگری که اطلاع دارید؟(به طور معمول)
2. طرح هایی که در تهران ارائه می شود چه ویژگی هایی دارند و به نظر شما
بهترین موضوع برای یک طرح خوب امروزی چه موضوع یا موضوع هایی است؟و اصلا
به نظر شما یک طرح خوب چه ویژگی هایی دارد؟
3. آیا این که شنیده ایم کار آریو برزن بهترین کار این روز های ایران است
صحت دارد؟و اگر می شود کمی در مورد این کار به ما اطلاع دهید که چه ویژگی
هایی دارد و اطلاعات دیگر در مورد این کار

کنکاش انیمیشن

دوست عزیز سلام

از اینکه در گیلان فقط دو گروه انیمیشن وجود دارد! تعجب میکنم .امکانات  در انیمیشن یعنی وجود آدمهای پرتلاش و با استعداد که گمان نکنم در دیار ما کم باشند . و از اینکه این دو گروه با هم ارتباطی ندارند بیشتر تعجب  میکنم! گرچه در تهران هم با وجود گروه های متعدد تقریباارتباط مستقیمی وجود ندارد!.بگذریم . سختی  زندگی هنرمندان هم چیز تازه ای نیست و آسمان در این دیار همیشه یکرنگ است .

اما جواب سوالهای شما ، قیمت انیمشن در تهارن و در واقع مرکز صبا  حدودا بین 300 الی 800 هزار توماندر هر دقیقه است که البته با توجه به یک قسمتی وبدن کار و یا سریالی بودن متغییر است . احتمالا تکنیک بکار رفته هم در قیمت گذاری  دخیل است مثل همیشه انیمیشن سه بعدی را بالاتر برآورد میکنند!  و شاید برای انیمیشنهایی که با تکنیک کات اوت کار شده قیمت متوسطی پیشنهاد بدهندو مراکر دیگه ای هم مثل حوزه هنری و کانون پرورش فکر کی کودکان و نوجوانان و نیز مرکر گسترش فیلمهای مستندد وتجربی هم هستند که سفارش فیلمهای کوتاه جشنوارهای می دهندکه اغلب قیمتهایی توافق دارند.

و در کل ارتباط سازنده با سفارش دهنده میتواند در قیمت گذاری تاثیر بگذارد.

در شهرستانها  مراکز صدا و سیما تنها سفارشدهنده انیمیشن هستند و قیمتهای آنها بین 100 الی 300 هزارتومان برای هر دقیقه  است .البته استثناهایی هم هست . ولی کلا قیمتها در شهرستانها زیاد بالا نیست  و البته شاید به همین دلیل کیفیت بالایی هم عرضه نمیشود و شاید هم برعکس !

د رمورد طرحها هم خیلی پاسخ دادن سخت است . در تهران و در واقع صدا و سیما براساس الویتهای سازمان صدا و سیما موضوعات در کل ارزشی و مذهبی هستند . ولی در این  میان اینیمشنهای سرگرم کننده و یا با موضوعات خاص نیر ساخته میشود . حقیقتش به نظر من موضوعاتی که برای انیمیشن مناسب هستند باید ویژگی های  زیر را داشته باشند »

1- سرگرم کننده باشند.

2- دارای فیلمنامه خوب ومحکمی باشند

3- دارای گرافیک جذاب و تلویزیونی باشند .

در مورد اریو برزن اگر منظورت فیلمی باشه  که یک قسمت آن ساخته شده  و پایان نامه یکی از دانشجویان انیمیشن تربیت مدرس  بوده ،باید بگم که اون مار کامل نیست و نمیشه در باره اش قضاوت کرد. اگر سریال آریو کار آقای شاکری  منظورته . گویا سه قسمت آن تهیه شده و بقیه آن  فعلا متوقف است و یا به کندی ادامه دارد. به هر حال برای انتخاب بهترین فیلم انیمیشن  ایرانی هنوز زود است برای قضاوت .

موفق باشید

تغییرات در مرکز گسترش سینمای تجربی

گفته میشود بخش مشاوره و ارزیابی تولید انیمیشن مرکز گسترش با آمدن افراد جدید تغییر کرده است . از سعید توکلیان  - اسماعیل شرعی و وحید نصیریان بعنوان  شورای جدید انیمیشن مرکزگسترش نام برده میشود.هنوز از جایگاه محمد علی صفورا که تاکنون این مسئولیت را بعهده داشت خبری  ارائه نشده است .

مرکز گسترش با حمایت از تولید انیمشنهای کوتاه در سالهای اخیر جایگاه ویژه ای پیدا نموده است .

بیاد فرمانروایان مقدس

در حالی‌که اکنون بی مجامله و بدون هیچ شعاری باید اذعان کرد صدای پای دگرگونی در هنر انیمیشن ایران به گوش می‌رسد، حتی کسانی که گوش سنگینی برای شنیدن دارند حالا این طنین را واضح می‌شنوند!

این حقیقت است که تولیدات حرفه‌ای و با مدت‌زمان بلند در موسسات و کارگاه‌های داخل کشور آغاز شده و محصولات آن یک به یک در حال رو شدن است. از این روی شایسته است این جهش محسوس در رشته انیمیشن را در درجه نخست به هنرمندان خستگی‌ناپذیر آن و در ثانی به کارگزاران و حامیان واقعی این هنر ماندگار تبریک گفت.

نمونه قابل اشاره از این دست آثار انیمیشن وطنی، کاری است به نام فرمانروایان مقدس که در نوروز امسال از شبکه قرآن سیما پخش شد. این کار پیچیده و سنگین با مدت‌زمان بلند داستانی توانست وقت طلایی کنداکتور این شبکه را پر کند. داستان جذاب فرمانروایان مقدس برگرفته از قصه قرآنی حضرت سلیمان‌ و مخالفان داخل اورشلیم و از سوی دیگر، ماجرای ملکه سباست.

در پرداخت داستان این کار و نیز در طراحی و اجرای تصویری آن نکته‌هایی خاص وجود دارد که شایان دقت نظر برای صاحبان کار است تا در آینده آثار بی‌نقصی را شاهد باشیم.

نکته یک  از نظر کار مخاطب‌شناسی هنگام متن‌نویسی شایسته است بروشنی مقطع سنی مخاطب اثر از سوی نویسنده در نظر گرفته شود تا این‌گونه که در این کار شاهد هستیم، دچار تشویش و عدم انسجام نشویم به طوری که در مواقعی از ماجرای داستان، بچه‌ها مجذوب ماجرا می‌شوند و گاهی کلام سخنران و نوع انتخاب واژگان شخصیت اصلی داستان آنچنان دشوار و مطول می‌شود که حتی یک جوان نیز دریافت مطلب را برنمی‌تابد.

نکته دو ‌ بهتر آن بود که در این تک برنامه انیمیشن، 2 قصه سنگین در کنار هم، جای نمی‌گرفت و این ضرورتی است که داستان‌نویسان انیمیشن به آن اشاره کرده‌اند. در فرمانروایان مقدس براحتی می‌شد قصه بلند و گیرای حضرت سلیمان نبی و ملکه سبا را به طور مستقل و بدون طرح ماجرای توطئه‌گری شمعون و پدرش و گروه‌های مخفی معارض بیان کرد، به شکلی که انحرافی از داستان اصلی رخ ندهد. این شگرد در تفکیک 2 داستان بلند سبب می‌شد 2 برنامه با داستان بلند داشته باشیم تا از ظرایف و حاشیه‌های هر دو قصه در 2 قسمت بهره‌مند شویم.

نکته سه ‌ سکانس آغازین فرمانروایان مقدس با نماهای متنوع هوایی از اورشلیم قدیم نقش می‌گیرد و ظریف‌تر آن‌که نماهای اکستریم لانگ (بسیار بلند)‌ از چشم‌اندازهای وسیعی از مردم تماشاچی را از زاویه بالا می‌بینیم که در آثار انیمیشن تولید داخل بسیار نادر بوده و یا اصلا دیده نشده است.

آنگاه به آهستگی از دید هوایی به تالار اصلی سخنرانی می‌رسیم که ترسیم اجزا و وسایل موجود در شهر، به مهارت صورت گرفته است، اما زمانی که به مردم و سخنران نزدیک می‌شویم، در برابر کوششی که در جلوه‌نمایی عمارت‌ها و معماری شهر شده، همسانی و طبیعی‌نمایی خود را از دست می‌دهد زیرا آدم‌های داستان بر خلاف خطوط متقاطع و ساکن شهر، نیازمند طراوت و انعطاف‌ بیشتری هستند که با نقوش بی‌جان تفاوت ماهوی دارند و در واقع واژه لاتین انیمیشن به معنی دقیق جان‌بخشی به موجودات، بویژه آدم‌های داستان است و در این بخش پراهمیت کار باید در انتظار تلاش و تجربه غنی‌تر هنرمندان ایرانی نشست. جمعیت ایستاده در برابر سخنران به سبب کم تحرکی و نداشتن فیگورهای آشنای ذهن در تقابل با طراحی خطوط پیچیده شهر اورشلیم قدیم، عقب می‌مانند.

نکته چهار  در ادامه نکته سه باید گفت تحقق و بروز احساسات انسانی در پهنای چهره آدم‌ها بویژه شخصیت‌های اصلی داستان، تلاش و مرارتی بیش از این می‌طلبد. چهره‌هایی که از نزدیک دیده می‌شوند، اغلب حالت خشک و بی‌انعطاف دارند و تداعی‌گر ربات‌ها هستند تا آدم‌های واقعی. در این باره شایسته است نمونه‌های خوب در کارتون‌های معروف خارجی بررسی شود تا باورپذیری چهره‌های نقش شده محقق شود.

آیا بهتر نیست برای کاری به این عظمت که جایگاهی در قصه‌های قرآنی دارد، روی عمق احساسات انسانی که اصطلاحا ری اکشن نامیده می‌شود و در خطوط لغزان چهره‌ها متبلور می‌شود، بیش از این که هست حوصله و زمان صرف می‌شد؟

نکته پنج  باز هم در ادامه 2 نکته پیشین ترسیم چهره‌های یک ملت، بررسی و پژوهشی مردم‌شناسی می‌طلبد و مطالعه قوم‌شناسی سبب می‌شود چهره‌ها را در هر جغرافیا و اقلیمی هویت مستقل بخشیم. پرسش این است که آیا واقعا چهره بلقیس (ملکه سبا)‌ باید این‌گونه نقش می‌شد؟ بیننده در نگاه اول به چهره وی تصور می‌کند که یک زن انگلیسی یا کانادایی را مشاهده می‌کند، در حالی که از نظر ریخت‌شناسی باید این زن به مردمان مشرق‌زمین شبیه‌تر باشد و همین اشکال به چهره دیگر شخصیت‌های اصلی وارد است (البته انصافا باید طراحی چهره شمعون و مخالفان را از این موضوع استثناء کرد؛ زیرا آشناتر به نظر می‌رسند)‌.

نکته شش  در برخی صحنه‌های گفتگو سخنران برای تفهیم کلام از دستانش بهره می‌گیرد، اما سرعت تکان دست‌ها و لبان او با ریتم کلام سازگار نیست. خوب است هنگام دوبلاژ دقت بیشتری صرف شود.

نکته هفت  مشاهده شد که در چند صحنه معدود، موسیقی متن با صدای نریشن هماهنگ نیست و بویژه زمانی که روایت خوانده می‌شود موسیقی متن (با وجود خوش‌آهنگ بودن آن)‌ آزاردهنده و پوشاننده کلام می‌شود و از انتقال شفاف گفتار متن جلوگیری می‌کند.

نکته آخر  بروشنی دیده می‌شود که چرخ تولید در ساخت انیمیشن‌های بلند و حرفه‌ای در موسسات داخل کشور به حرکت درآمده است و تولیدات بویژه قرآنی هنرمندان انیمیشن‌کار در حال تثبیت است.

رویکرد اصلی این جریان انتخاب سوژه از آثار پرارج متون دینی و روایی است که به جرات می‌توان گفت هر چه این آثار با پختگی بیشتری نسبت به کارهای گذشته خلق شوند، می‌توانند با آثار برجسته خارجی که پیام‌های بعضا محدود و نازلی دارند، مقابله و رقابت کند و حتی خود را در عرصه‌ بین‌المللی به مخاطبان جهانی بشناسانند و جریانی نوپدید در مکتب خویش شوند.

این مستلزم دقت و حوصله و کوشایی افزون‌تر این هنرمندان از یک سو و همچنین حمایت فکری و مالی بالاتری از سوی متولیان دولتی است؛ زیرا بیش از هر حرفه هنری، کارگاه‌های بی‌ادعای انیمیشن‌کار به تغذیه و حمایت نیاز دارند؛ همچنان که اینک نمونه موفق آن را در تولیدات موسسه فرهنگی  هنری صبا شاهد هستیم.

نوشته : محمدجواد لسانی (جام جم )

گرفته شده از وبلاگ امیر رخ فروز

   + سید علیرضا گلپایگانی - ۱:٢٤ ‎ق.ظ ; شنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳۸۸