انیمیشن از نگاه گلپایگانی


نگاه علیرضا گلپایگانی به انیمیشن ایران و جهان

پايان از شروع مهم تر است...

با تجربيات  سيد عليرضا گلپايگاني 

مقدمه :

 

 

نشستن پاي صحبتها و شنيدن تجربيات فردي كه 45 سال عمر خود را مفيد و پر ثمر گذرانده و با مرور خاطرات خود شور و شعف در چهره اش موج مي زند و افتخار اين را دارد كه با وجود تمام مشكلات توانسته است امروز  حرفي براي گفتن داشته باشد سعادت بزرگيست كه به واسطه اين تحقيق شامل حال من گشته است.

بيش از پيش دريافتم كه هيچ موفقيتي بدون تلاش و پشت سر گذاشتن مشكلات و مقاومت در برابر سختي هاي زندگي بدست نمي آيد و چه شيرين و دلنشين است احساس رضايت از اينكه به دنيا آمده ام و مي دانم كه چه مي خواهم و قرار است به كجا بروم . . .

كه اين احساس تنها نصيب افرادي مي شود كه هدف خود را تعيين وحشت از نرسيدن را از خود دور و شروع كرده اند . بايد بخواهيم و بلند شويم همان طور كه اساتيدي مانند استاد  گلپايگاني خوا سته اند  حركت كرده اند و توانسته اند .

                                                                       گلنوش شريفی

 

شناسنامه  :

سيد عليرضا گلپايگاني                          تاريخ تولد: 1339               محل تولد  :اهواز

 

 مدارك :

ديپلم علوم تجربي/كارشناسي سينما(كارگرداني سينما) /كارشناسي ارشد انيميشن/ .

 

سوابق :

1-عضو هئيت علمي دانشگاه تربيت مدرس به مدت 5 سال  2-مسئول سايت كامپيوتر دانشکده هنردانشگاه تربيت مدرس

3-مسئول سمعي و بصري سازمان عمران كيش            4-مسئول واحدساخت فيلم هاي آموزشي صنايع بنياد

5-مسئول كارگاه انيميشن دانشكده سينما وجهاد دانشگاهی

 

درحال حاضر:

1-مديرگروه كارشناسي ارشد انيميشن در دانشگاه هنر تهران 2-مشاور آموزش وپرورش در دوره هاي تكميلي هنر

3-مشاور فرهنگستان هنر   4-مشاور وزارت هنر در سازمان سنجش ۵ -عضو آسيفاي بين المللی     درايران     ۶-مدير عامل شركت توليد انيميشن حركت كليدی

 

با انيميشن از چه زماني آشنا شديد؟

باديدن كارتون با انيميشن آشنا شديم. 10 سالم كه بود صاحب تلويزيون شديم (سال هاي 47-1346) اما تا قبل از آن با تلويزيون نزديكان با كارتون هاي خارجي كه از شبكه نفت براي خارجي هاي ساكن اهواز پخش مي شد انيميشن را مي شناختم و با آن آشنا بودم.

من از طرفداران كيهان بچه ها, به دليل داشتن داستان هاي مصور خارجي بودم. در اين مجله سه داستان مصور وجود داشت كه آن ها را مي بريدم، آرشيو وسپس از روي آن ها نقاشي مي كردم.

زمينه ساز انيميشن همين داستان هاي مصور و يا اصطلاحا «كميك استريپ ها» هستند.

به انيميشن خيلي نزديك مي باشند. داستان را به صورت تصويرهاي متوالي نقل مي كنند و با تصوير سازي كتاب متفاوت اند.

در سن 13 سالگي شروع به كشيدن داستان مصور كردم وتنها سرگرمي من طراحي ونقاشي بود.يكي از سرگرمي هاي من اين بود كه روي ورقه هاي كالك نقاشي مي كردم

كه روي ورقه هاي كالك نقاشي مي كردم وداستان خود را روي آن ها منتقل مي كردم و به وسيله آيينه ونور آفتاب و ذره بين روي ديوار مي انداختم و به بچه ها و هم سن سالهايم نشان مي دادم.

 

فعاليت خود را چگونه آغاز كرديد؟

در واقع فعاليت من در زمينه انيميشن از همان زمان آغاز شده بود. علاقه مندي من به فيلم نقاشي  وطراحي بسيار زياد بود.

اولين باري كه به تنهايي به سينما رفتم  10 سال داشتم كه فيلمي فضايي بود.تصاوير اين فيلم براي من بسيار جالب بود.من به فيلم هايي كه مي ديدم امتياز مي دادم و آن ها را رده بندي مي كردم. اولين فيلم خود را در سن 16 سالگي با دوربين 8 ميلي متر يكي از دوستانم كه تك فريم نداشت و هنگامي كه دكمه را فشار مي دادم يك بار 10 فريم، يك بار 6 فريم و يك بار 5 فريم رد مي شدساختم. من تصاوير خود را به جاي افقي، به صورت عمودي طراحي كرده بودم كه راه رفتن را نشان مي داد كه تصاويري از كاريكاتور خودم بود.

من در آن زمان از كتاب آقاي »پرستون بلر» كه توسط آقاي« دكتر زرين كلك» ترجمه شده بود بسيار كمك گرفتم.

در سن 13 سالگي هنگامي كه به تهران مي آمدم به سينما ميرفتم و داستان فيلم هايي را كه مي ديدم مي نوشتم، دسته بندي و آرشيو مي كردم. كتاب هايي كه در مورد سينما چاپ مي شد مي خريدم. من به وسيله نقاشي كردن هويت پيدا كرده بودم. طراحي براي من مانند چوب كبريتي بود كه من از طوفان دريا نجات مي داد و به ساحل مي رساند.

 

انيميشن از ديدگاه شما يعني چه؟

انيميشن يعني لذت بردن، خلق فضا و يا ديدگاه دروني افراد است كه دنياي آن ها قابل رويت مي كند. مثل موسيقي و يا ادبيات كه هر يك به شيوه خود بر روي افراد تاثير گذار هستند.

 

به نظر شما شرايط لازم براي ورود به اين حرفه چيست؟

پشتكار واستعداد. به نظر من پشتكار موثر تر است وداراي نقش اساسي تر نسبت به موفقيت استعداد مي باشد. چه بسيار افرادي كه با وجود داشتن استعداد فعاليت لازم براي رسيدن به هدف را ندارد. با پشتكار مي توان به استعداد رسيد.

 

آيا اگر باز هم به دنيا مي آمديد, اين حرفه را دنبال مي كرديد و اگردنبال مي كرديد همين مسير را طي مي كرديد؟

اگر با آگاهي ها و بينش امروزم به دنيا مي آمدم سعي ميكردم از زمان و لحظات بيشتر استفاده كنم. در ان زمان دسترسي به افرادي كه بتوانند مرا راهنمايي كنند تا بهتر و سريعتر مسير را طي كنم نداشتم. در واقع از زماني كه وارد دانشگاه شدم مسير را پيدا كردم اما از انتخاب انيميشن راضي هستم چون فوق العاده لذت بخش است.

 

آيا انيميشن از زندگي شما جداست؟

خير-انيميشن در تمام لحظات زندگي با من است من بيشترين موضوع صحبتم با خانواده در مورد كار وانيميشن است وخانواده مرا در اين امر بسيار همراهي مي نمايند.

به خصوص همسرم كه با من هم رشته و هم مسير است.

 

آيا جهاني شدن مهم است؟ آيا شما دوست داريد جهاني شويد؟ براي جهاني شدن چه بايد كرد؟

هنرمند دوست دارد هنرش درجهان مورد استقبال قرار گيرد. هر هنري در ذات خودش جهاني است. هر انساني قسمتي از جهان است و روز به روز كاملتر مي شود. كمتر هنري است كه براي فرهنگ خاص توليد شود. برخي هنر ها در زمان خاص مربوط به يك جغرافياي خاص بودند.اما امروزه به دليل ارتباطات تقريبا هيچ هنري مربوط به جغرافياي خاص نمي شود. انسان به عنوان يك عنصر جهاني هر محصولي كه توليد مي كند براي دنياست. بنابراين من هم مانند هر انسان ديگري دوست دارم كه اثرم در دنيا ديده شود. زماني انسان خود را با خانه /زماني با شهر/ زماني با كشور و در دوره اي دوست دارد خود را با سطح جهاني مقايسه كند تا متوجه شود جايگاهش در دنيا كجاست. اثر هنري به ويژه انيميشن براي بكارگيري است.براي اينكه اين امر صورت بگيرد طبيعي است كه بايد مانند يك وسيله صنعتي داراي استاندارد باشد. انيميشن هم بايد داراي استاندارد باشد تادر سطح دنيا  به صورت يك محصول هنري خوب عرضه شود. بايد كيفيت فيلم خوب باشد , داراي متن محكمي باشد, داستان را خوب روايت كندو بتواند با نژادها وزبان هاي مختلف ارتباط برقرار كند. صنعت سينمايي ژاپن به اين موفقيت دست پيدا كرده است. نوع قصه گويي وروايت وحتي گرافيكي كه زماني عجيب به نظر مي رسد امروزه توانسته ارتباط برقرار كند ودوست داشتي جلوه كند. توليد زياد وسرمايه گذاري از عواملي هستند كه موفقيت را افزايش ميدهد. در صنعت هنر انيميشن هم ما ميتوانيم روشي را اتخاذ وابداع كنيم كه وارد بازار مصرف قرار بگيرد تا حداقل گروهي از مردم دنيا از آن استفاده كنند.

 

شما داراي مدرك كارشناسي سينما هستيد, چرا سينما رادنبال نكرديد؟ هدف شما از انتخاب انيميشن چيست؟ در انيميشن چه بود كه جذب آن شديد؟

زماني كه كنكور هنر دادم ودر مصاحبه شركت كردم از من پرسيدند چرا سينما را انتخاب كرديد؟

پاسخ دادم: من به انيميشن علاقه مندم وتنها نمونه هاي كاري كه براي مصاحبه برده بودم طراحي ها ونقاشي هايي بود كه انجام داده بودم وبرخي از كارهايي كه درمجلات چاپ شده بود.

آن ها مرا راهنمايي كردند كه گرافيك يا نقاشي را دنبال كنم ولي من به صراحت به آن ها پاسخ دادم كه نه به نظر من انيميشن سينماست.

با ورود به اين رشته متوجه شدم كه چقدر سينما جذاب است. فيلم زياد مي ديدم و به آن علاقه داشتم اما هيچ گاه تصور اين كه فيلمساز شوم را نداشتم. به اينماتور بودن مي انديشيدم اما فيلمساز بودن به نظر خيلي سخت مي آمد.من از علاقه مندان مجله فيلم بودم. براي آن ها كاريكاتور مي كشيدم و آثارم را در اين مجله چاپ مي شد. در زمان دانشجويي يك فيلم داستاني، دو فيلم مستند و يك كارگزارشي براي تلويزيون تهيه كردم.

سينما راحت تر از انيميشن است اما جسارت بيشتري مي طلبد. در انيميشن جسارت كمتر است. اما بعدها متوجه شدم يك انيماتور موفق نياز به رفت و آمد و شناخت از محيط اطراف خود دارد. علت ادامه ندادن سينما علاقه به انيميشن بودبه نظر من  انيميشن يك هنر مستقل است وهنر هشتم محسوب مي شود و نبايد آن را جزء زير مجموعه سينما قرار داد.

به هر حال من به كمك انيميشن بسيار نكته بين شده بودم ودر سال دوم دانشگاه به كمك همسرم يك كارگاه انيميشن در دانشگاه سينما داير كرديم. اين كارگاه 2 سال فعاليت داشت ودراين مدت هفت فيلم به كمك ساير دوستان كه در اين كارگاه شركت داشتند ساخته شد و در بخشي از جشنواره انستي فرانسه به عنوان نگاهي به انيميشن امروزايران ارايه شدند. در آن زمان تنها از كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و ازكارگاه كوچك فيلم فرستاده شده بود و اين موضوع براي ما بسيار جالب وحائز اهميت بود.

اين كارگاه باعث شد كه ما در حين خواندن سينما، انيميشن را هم فرا بگيريم در آن زمان كسي به ما انيميشن نمي آموخت و ما خودمان مكمل و آموزگار خود بوديم.

 

بيشتر فعاليت هاي شما در چه زمينه اي بوده است؟ (ساخت انيميشن، تدريس، مديريت ،)

در زمان شروع فعاليت من حيطه انيميشن بسيار ناشناخته بود و حتي در جامعه هنري نيز خيلي شناخته شده نبود.

از راه انيميشن درآمدي كسب نمي شد. مشاغل زيادي را تجربه كرده ام.مدتي به تدريس هنر در مدارس مشغول بودم. ساخت گزارش هاي كوتاه تلويزيوني را تجربه كرده ام. در سازمان عمران كيش مسئول قسمت صمعي و بصري بوده ام. و در صنايع بنياد مسئوليت ساخت فيلم هاي آموزشي را داشتم, اما هر كجا كه رفتم و در هر شغلي كه بودم واحد انيميشن را راه اندازي كردم و در اين زمينه هم فعاليت داشتم.

مدت 2 سال به واحد انيميشن صدا وسيما رفتم. در اين مدت براي گروه كودك به اتفاق همسرم 2 مجموعه 8 قسمتي رنگها و خط هاي ساده كه در مجموعه رنگهادر هر قسمت 8 رنگ معرفي مي شدند و در مجموعه خط هاي ساده، مدادي بود كه به كوكان آموزش نقاشي مي داد.چند تيتراژ كار كرده ام مانند تيتراژ برنامه پرپرك.

تا سال 1369 تبليغات از تلويزيون ممنوع بود و پخش نمي شد. كم كم تبليغات زنده شدند. من جز اولين كساني بودم كه تبليغات تلويزيوني را انجام دادم.

اولين كار تبليغاتي من كاري بود به سفارش جهاد دانشگاهي با موضوع آموزش نقاشي و به صورت انيميشن ارايه شد.

تيزر ديگري كه كارزنده بود با موضوع بانك تجارت كه در آن زمان موفق ومعروف شده بود. البته من جز تيم اجرايي آن بودم. مضمون كار اين بود كه از كودكي پرسيده مي شد:

«كوچولو كجامي ري؟ پاسخ مي داد: بعدابهتون مي گم.پس از آن تروكاژهايي براي بانك تجارت انجام دادم.من حدود 40 تيزر تبليغاتي را كار كرده ام.

 

 

سبك شما چيست؟

                                                                                                                                                         

من هميشه به اقتضاي موضوع سبك خود را تغيير مي دهم و داراي سبك واحدي نيستم.تقريبا بيشتر تكنيك ها را تجربه كردم. اما بيشتر نقاشي متحرك كار كرده ام.توركاژ روي فيلم/ سه بعدي/ كات اوت/شن زير دوربين/ پيكسل ايشن متحرك سازي اشيا/نقاشي روي شيشه.كه برخي از آن ها در مرحله تجربه باقي وبرخي ديگر تبديل به فيلم شده اند و به نتيجه نهايي رسيده اند. تنها تكنيكي كه تجربه نكرده ام انيميشن عروسكي به صورت تك فريم است. بنابراين سبك من بنا به موضوع تغيير پيدا مي كند. اگر موضوع تبليغاتي است سعي مي كنم فضا شاد و نشاط آور باشد كه با كمك انيميشن اين اتفاق مي افتد.

 

 

از ميان تكنيك هاي انيميشن با كداميك ارتباط بيشتري برقرار مي كنيد؟

از ميان تكنيك هاي انيميشن علاقه زيادي به توركاژ فيلم دارم. يعني روي چهره وفريم به فريم فيلم تغيير ايجاد كنم خصوصا در كارهاي تبليغاتي .تلفيق انيميشن با فيلم زنده براي من بسيار جذاب است. به نظر من يك موجود زنده صريح تر و بهتر مفهوم را القا مي كند اما با اين حال از عنصر زنده هم به صورت عادي استفاده نمي كنم وسعي مي كنم تغييرات در آن ايجاد شود. فيلم هنري بايد جذاب باشد. يعني جذابيت براي من همتراز با مفهوم است.دوست دارم مخاطب اول جذب تكنيك شود بعد مفهوم و محتوا. به هر حال من تكنيك مشخص وواحدي را استفاده نمي كنم.

 

آيا ايده آثارتان متعلق به شماست واگر هست اين ايده ها چگونه به ذهنتان مي رسد؟ «منظور اين كه براي دستيابي به ايده هاي خوب و ناب كه قابليت تصويري داشته باشند بايد چه كرد؟

زماني حساسيت روي ايده آثارم داشتم كه حتما متعلق به خودم باشد. زمان زيادي طول مي كشيد تا به ايده اي برسم اما با گذشت زمان سعي كردم كه از افكار ديگران ،از لابه لاي صحبت هايش وشنيده هايم براي بدست آوردن ايده استفاده كنم. من هميشه سعي مي كنم خوب بشنوم وگوش كنم. بايد در فضاهايي قرا رگرفت كه ايده در آن وجود داشته باشد.به عنوان مثال براي ساخت فيلمي با موضوع اعتياد بايد به جمع معتادين رفت واز رفتارها و زندگي آن ها ايده گرفت. با نشستن در اتاق ايده به سراغمان نمي آيد. نبايد صبر كرد تا ايده ما را پيدا كند.

بايد سعي كنيم آرشيو ذهني ما پر از ايده باشد تازماني كه به آن احتياج پيدا كرديم از آن استفاده كنيم. سعي كنيد يخچال ذهنتان هميشه پر از ايده باشد. تا زماني كه لازم به استفاده از آن شد در يخچال را باز كنيد واز ايده هايتان استفاده كنيد. ايده هاي خوب را از ميان تصاوير و مطالب روزنامه ها عكس ها, نقاشي ها و از محيط اطراف و مي توان جستجو كرد.

 

آيا شما با انتخاب انيميشن به هدف خود رسيده ايد؟ كدام مهمتر است هدف يا مسير؟

من با انتخاب انيميشن به بزرگترين هدفم كه لذت بردن از زندگي است رسيدم.

از خودم واز اين كه به دنياآمده ام راضي هستم وبا انتخاب اين حرفه به بهترين شكل به رضايت باطني رسيدم.

من فكرمي كنم هدف مشخصي وجود ندارد. چون همه چيز بي پايان است.چقدر موفقيت كافي است؟ چقدر پول دار شدن لازم است؟ مشخص نيست. به اعتقاد من ما هميشه در مسيريم. لذت در مسير بودن بهتر از به مقصد رسيدن است. من اين حرفه را دنبال نكردم تا به پول يا به شهرت برسيم من اين هنر را تنها به دليل علاقه باطني واحساس نزديكي به اين رشته، دنبال كرده ام.

 

از ميان آثارتان كداميك را دوست مي داريد وتوانسته است تجربيات خوب را براي شما فراهم سازد؟

مجموعه 8 قسمتي رنگ ها و خط هاي ساده و همچنين كاري بود به سفارش ستاد مبارزه با مواد مخدر انجام دادم به دليل تجربيات كاري و گرافيكي كه داشت خيلي مورد علاقه من است و تجربه بزرگي براي من است و به صورت انيميشن ارائه شد.

كليپي نزديك به 5/3 دقيقه، كه كارداراي نظم و روتين مشخص و همه چيز در جاي تعيين شده خود قرار داشت و افراد بسيار خوب و دوستانه با هم كار ميكرديم و همه چيز خيلي خوب پيش مي رفت.

رساله اي كه براي اخذ مدرك كارشناسي ارائه دادم فيلم انيميشن  بود در مورد ميز انيميشن ودر حدود 8 دقيقه. ساخت فيلم يك سال طول كشيد و تكنيكي كه استفاده كردم نقاشي روي كاغذ بود و به نام طمع. براي من تجربه بسيار خوب و بزرگي محسوب مي شد كه بعدها زمينه ساز آثار ديگرم شد واز تجربيات بدست آمده از آن ,آثار ديگرم را ساختم.

بلندترين فيلمي كه ساختيم فيلمي بود بنام «حكايت مرد و دريا» به سفارش كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان كه 22 دقيقه زمان فيلم است كه موفق شد در جشنواره اصفهان جايزه اول را به خود اختصاص دهد.

اين فيلمدر سال 79-1378 ساخته شد. پروژه جديدي كه در دست داريم پروژه 2 بعدي بنام« پهلوانان» كه به سفارش صبا فيلم و براي تلويزيون ساخته مي شود. كار دوبعدي به مراتب مشكل تر از كار سه بعدي اما من و همكارانم از روند كار راضي هستيم.سريالي 13 قسمتي است با فضاها وشخصيت هاي ايراني. اما در حين انجام اين پروژه كار ديگري براي مخاطبين نوجوان در دست توليد داريم كه حدود7 دقيقه از آن ساخته شده است. كاري است با مضمون جنگي اما بدون تبليغ خشونت بلكه در آن وفاداري و شجاعت ترويج مي شود.

 

آينده را چگونه پيش بيني مي كنيد؟

من روزهايي را بخاطر مي آوريم كه انيميشن در ايران بسيار ناشناخته بود و تعداد افرادي كه در اين زمينه فعاليت مي كردند حدود 20 نفر بودند. اما امروز مي بينيم كه تعداد افرادي كه در اين زمينه كار مي كنند بسيار زياد است و گرايش وعلاقه جوانان به اين حرفه بسيار زياد شده است وديگر احساس تنهايي نمي كنيم. امروزه به صورت يك رشته در دانشگاه مطرح است و دانشجويان زيادي در آن تحصيل مي كنند.ما در ايران توانايي ساخت فيلم سينمايي (انيميشن ) را داريم.اين حرف تا چند سال پيش مثل يك رويا و يا حتي شوخي بود اما امروزه واقعيت دارد وبزودي ما شاهد نمايش فيلم هاي انيميشن سينمايي خواهيم بود.من به رشد وشكوفايي انيميشن در ايران بسيار اميدوارم.

 

جمله و يا شعار هميشگي آقاي گلپايگاني كه در طول روز با خود زمزمه مي كند چيست؟

پايان از شروع كار بسيار مهم تر است. هزاران كار را شروع كنيد اما وقتي به سرانجام نمي رسانيد انگار هيچ كاري را انجام نداده ايد.

 

                                                                                                           گلنوش شريفی

 

 


 

   + سید علیرضا گلپایگانی - ٩:۳٥ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٥ دی ۱۳۸٤