انیمیشن از نگاه گلپایگانی


نگاه علیرضا گلپایگانی به انیمیشن ایران و جهان

چه خبر از کجا ؟

چه خبر از کجا؟

- اینک، انیمیشن ایران مانند دیگر صناعات جمعی و غیر جمعی (صنفی و غیر صنفی و الخ!) روزهای ویژه و قابل تأملی (بخوانید تحمل) را پشت سر می گذارد. همه منتظرند. از شیر فروش سر کوچه دفتر نشریه گرفته تا فلان رییس بهمان مجموعه بزرگ انیمیشن سازی. ما که نفهمیدیم تغییر کابینه و فلان رییس، در بستن یا نبستن آب به تایمینگ پروژه های سریال سازی، چه دخلی داره. اما نباید فراموش کرد در این مُلک محروس و گل و گلاب، همه چیز به همه چی می آید و ایضاً می رود!

و اما آخرین خبرها و گزارشات دست دوم دنیای انیمیشن ایران.

- گاهی اوقات، انتظار کشیدن چیز بدی هم نیست. شاید در این انتظار، موهبت و فرجی در کمین باشد که آدم هم نتواند پیش بینی اش کند. وقتی یک مدیر انتظار می کشد تا اعتبارات ریالی سازمان تحت امرش، واریز شود. همه باید بدانند که در آن بالاها خبرهایی است. اما «بچه» کارگردان های انیمیشن که به جیب بابا و مامان و اعتبارات فلان مدیر که وقعی نمی گذارند. او باید به دنیا بیاید و با خیر و مبارکی در آغوش مادرش که از بد حادثه او هم انیماتور است اَدَ بَدَ در آورد. آهای آقایان مدیر، کمی هم به نوزادان این کارگردانان بیاندیشید کمی هم به سعادت خانواده فکر کنید. آهای ....(چیه بابا ترسیدم!)

- از وقتی که مظفر شیدایی، نیک آهنگ کوثر و باروتیان و دیگران به خاطر فشارهای [...] به ینگه دنیا سفر کردند همه تصور می کردند که این قافله روزی لیست کوتاهی می شود. حداقل این لیست می تواند کندتر و درجه دوم تر شود اما علیرغم پیش بینی ها مهاجرت ادامه دارد. بعضی برای تحصیل، و بعضی برای رؤیت جشنواره ها و بعضی هم برای ... در آخرین سفر هنرمندان وطنی به آن سوی آب ها نام دو نفر دیگر نیز به لیست اضافه شده است. «افشین سبوکی» و «فائز علیدوستی» نیز چمدان هایشان را محکم بستند و سوار طیاره شدند. خوش به حال آن ها و بدا به حال ما که تمامی زحمات نکشیده خودمان را سوار طیاره و موشک و کشتی کردیم و دو دستی تقدیم فرهنگ ندیده های غربی نمودیم! ما خیلی باحالیم و آینده نگر. قبول دارید؟

- «دوست داشتم اولین باشم اما دومی هم بد نیست» این ها جملات کیارش زندی است که مدت هاست دارد اعصاب منتقدین نداشته خود را «خط خطی» می کند. زندی از شهریور ماه یک فصل نامه منتشر می سازد که به مباحث تئوریک انیمیشن و کاریکاتور و گرافیک خواهد پرداخت؛ می دانید اسم آن فصل نامه چیست؟ جملات بال را بگردید تا پیدایش کنید!

- همه دارن اسباب کشی می کنن. بعضی ها از یک فرضیه یا تئوری خاص و بعضی ها هم از حرفه ای به حرفه ای دیگر و از همه مهم تر بعضی ها مشغول اسباب کشی خونه و دفتر خود هستند. فصل گرما جون می ده برای پیاده روی و تاکسی سواری و گردش درون شهری و مصاحب شدن با یک سری بنگاهی و مؤجر و صاحب خونه و بعد می گن چرا انیمیشن ایران ثبات نداره، مشتری نداره، اکران نداره، ش[...] نداره خوب به خاطر همینه دیگه چون انیماتورهای ایرانی باید مثل بقیه ایرانی ها درست وسط چله تابستان اسباب کشی کنن. به اسباب کشی های صاحبان انیمیشن ایرانی توجه کنید. مهرداد شیخان تا چند روز دیگه خونه شو جا به جا می کنه. بابک نکویی قرارداد خونه جدیدشو بسته و عاقبت به خیر شده و فرخ یکدانه هم تا آخرین لحظه، مشغول بستن کارتن ها و بارگیری وسایل بوده. خدا کمکش کنه. مونده علیرضا کاویان راد که هنوز نتونسته دفتر جدیدشو پیدا کنه. حالا که زندگی شیرینش شیرین تر شده (با فرزند کوچلوش داريوش) بهتره در کارش نیز این شیرینی اضافه شود. البته شهرداری به شیرینی و ترشی زندگی مستأجرها توجهی نداره. کاویان راد این دفعه حتماً ساختمان مورد نظرش را چک کند تا احیاناً وسط یک بزرگراه یا میدان نباشد چون شهرداری با هیچ انیماتوری برای ساختن اتوبان و شاهراه شوخی ندارد.

- این خجالتی بودن بهرام عظیمی هم عجب ماجرایی شده. این بچه خجالتی و شرمگین عزلت طلب و کم حرف چنان نبض هر مجلس و سمپوزیوم، کنفرانس و صفحات مجلات و ... را تحت کنترل خویش در آورده که آدم از این همه خجالت و عدم اعتماد به نفس! جا می خورد. کافی است به مجالس (بدون پایکوبی!) و صفحات نشریات سر بزنید تا عظیمی را دریابید. اون خجول ترین انیماتور مشهور ایرانی است.

- اگر به طور همزمان می خواهید در سمینارهای تخصصی شرکت های چند ملیتی سخنرانی کنید، تدریس انیمیشن کنید، یک استودیو 30 نفره انیمیشن را اداره کنید، وب لاگ شخصی تان را ساپورت کنید و بعدش هم به انبوهی از تلفن های دانشجویی، ژورنالیستی، مدیریتی و غیره جواب بدهید و آن وقتش هم بتوانید فقط ظهر جمعه تان را با چلوکباب در خدمت خانواده باشید حتماً از علیرضا گلپایگانی سراغی بگیرید. نگران نباشید اون برخلاف بعضی از دوستان، همیشه در دسترسه و همیشه آماده برای یک گفت و گوی جذاب. گلپایگانی عاشق انیمیشنه. فقط کافیه سری به وب لاگش بزنید. آدرسش هست: www.golpaart.persianblog.ir.

- وقتی «ترن» را ساخت همه فکر می کردند شانسش گرفته. شتر اقبالش یک بار دم در خونه اش چمباته زده. اما حالا اون در ایتالیاست اونم با یکی دیگر از فیلم هایش دیگرش. «ماه بود و روباه» دیگه یک شانس نیست دیگر یک شتر کوهان دار و لب شکری نیست که اومده باشه و رفته باشه. اون حالا یکی از جهانی ترین انیماتورهای ایرانی است. بابک نظری 1600 قطعه عکس از سراسر ایتالیا گرفته. نظری در جیفونی خیلی چیزها را دیده و شنیده. خدا کنه بلیط کانادا را خودمان با همین دست های [...] برایش آماده نکنیم.

- این کار اخلاقی نیست. جهان با ما مشکل پیدا می کنه. دیگر نمی توانیم برای جشنواره های خودمان فیلم بگیریم. حقوق صنوف و مؤلفین (کپی رایت) را رعایت نمی کنید. این افتضاح است و... . پخش فیلم در سینما فرهنگ هم دارد برای خودش حدیث مفصلی می شود. شاید آقای «سیلیوین شومه» یا «رابرت زمه کیس» و یا «براد بیرد» از بنیاد فارابی و نشریه پیل بان (که فیلم هایشان را در سینما فرهنگ نمایش دادند) آنقدر عصبانی بشوند که به شورای حکام انرژی اتمی و یا حتی InFa شکایت ببرند. می دانید چه اتفاقی می افتد. همه جشنواره ها و پخش کننده های ایرانی بدبخت می شوند و باید بعد از این باید بروند جلد DVD بفروشند. ما یادمون نرفته که، یکی از همین مدیران جشنواره های ایرانی به خاطر پخش بدون مجوز «شهر اشباح» آقای «میازاکی» فریاد و خشم او را در آوردند و خیلی با مسما شانه بالا انداختند و صنعت پُر رونق جشنواره گردانی را در خطر ندیدند. فقط این سینما فرهنگ است که پدر جشنواره ها و آدم های مبادی آداب کپی رایت را در خواهد آورد.

- هیچ کس هیچ کس و قبول نداره. من علمداری رو علمداری باباشو. فلانی فارابی رو، فارابی ساکنان خیابان وزرا را اون ها هم، اداره نظارت و ارزشیابی رو و خلاصه شیر تو شیریه. ولی فریاد قانون گرایی، سقف عرش را به لرزه در آورده. قانون چیز خوبیه اما برای همسایه.

- محمود فخری نژاد در رشت، پیمان دهقانی و نظرپور در شیراز، سلطانی در مشهد، غلامزاده در ساری، احمدی و منصوری در اصفهان و خیلی های دیگر. این ها را می شناسید. سر دو سال اشتراک رایگان مجله شرط می بندم که نمی شناسیدشون، البته مهم هم نیست. حالا که قراره بعد از این سفره خونه مان بوی نفت بده و قیمت گوجه فرنگی هم بالا و پایین بره، چه نیازیه که بدونیم اینها از پُر کارترین و صبورترین و انیماتورهای شهرستانی هستند. اون ها به هیچ چیز نیاز ندارن. فقط می خوان یک صندلی در جشنواره و مجالس انیمیشن داشته باشن نه اختصاصی، بلکه فقط براشون یک بلیط تهیه کنن همین!

- راستی از پروژه مدرسه عالی انیمیشن در بم چه خبر؟

صنف مقوا فروش ها به وعده خود که ساخت کارخانه مقوا سازی در بم بود وفا کرد. پس این مدرسه کی کلنگ می خوره. شایدم خورده. لطفاً ما را با خبر کنید.

- تا آمدند بُز منقوش شهر سوخته را به آسیفا معرفی (بخوانید قالب) کنند ناگهان آقا بُزه با 5 فریم لوپ از کوره جست و فرار کرد. لطفاً قبل از این که کاری بکنید اونو توی بوق نکنید. بذارین همین جوری اموراتمان بگذره. ما رو چه به ... باز هم خواهش می کنیم از خریداری بلیط کانادا و دیگر کشورها برای انیماتورها خودداری کنید. توصیه های غیر ایمنی بنده را جدی بگیرید!

 

حسین ضیایی

فهرستی مفید

-        نمایش فیلم های انیمیشن ایرانی و خارجی در سینما فرهنگ، به ابتکار مجله پیل بان، یکی از فرهنگی ترین و مفیدترین حرکت های این چند سال اخیر، در جهت رشد انیمیشن ایران بوده است. بنده با توجه به سابقه و سواد اندک خود در زمینه انیمیشن، نکاتی را در رابطه با این حرکت فرهنگی، به نظرم می رسد که فهرست وار خدمتتان عرض می نمایم.

تعریف و تمجید

1-   با توجه به استقبال کم نظیر علاقه مندان به این رشته، مشخص می گردد که زمان پخش این فیلم ها که روز جمعه ساعت 11 صبح می باشد، زمان بسیار مناسبی است.

2-     سینمایی با کلاس با آدرسی سر راست، سالنی نسبتاً بزرگ، همکاری خوب سینما فرهنگ با مسئولین مجله پیل بان، نورپردازی و صدای مناسب به هنگام صحبت میهمانان از نکات مثبت این حرکت فرهنگی است.

3-     پخش فیلم های مطرح داخلی و خارجی و دعوت از هنرمندان بنام این رشته و بحث های تخصصی مفید، تأثیر بسیار خوبی بر روی مخاطب گذارده است.

4-     اجرای صمیمی و دوستانه مجریان این برنامه (جناب آقای علمداری و جناب آقای ضیایی) از نکات بسیار مهم و مثبت این برنامه هاست.

انتقاد و پیشنهاد

1-   اگر کیفیت پخش این فیلم ها کمی بهبود یابد، بهتر است.

2-     زمان بحث و بررسی در رابطه با فیلم ها کوتاه است.

3-     لطفاً زمانی که اثر یا اثار یکی از فیلم سازان ایرانی را پخش می کنید. به غیر از کارگردان از دیگر عوامل اصلی به وجود آورنده آن اثر مانند؛ انیماتور، نقاش بک گراند، مدل ساز، طراح کاراکتر دعوت به عمل آورید تا آن ها نیز راجع به تخصص شان صحبت کنند.

4-     شما معمولاً یک یا دو نفر را برای نقد فیلم اصلی دعوت می کنید و یک یا دو نفر دیگر را برای صحبت در رابطه با فیلم کوتاهشان، ترجیحاً اگر همان شخصی که آثارش قبل از فیلم اصلی به نمایش درآمده، در رابطه با فیلم اصلی صحبت کند بهتر است.

5-     صحبت یک فیلم ساز انیمیشن بیشتر از صحبت یک منتقد فیلم روی مخاطب تأثیر می گذارد. در صورت امکان تمام کسانی که قرار است در رابطه با فیلم پخش شده صحبت کنند، خود نیز فیلم ساز انیمیشن باشند.

6-     اگر بتوانید طوری برنامه ریزی کنید که مخالفان و موافقان یک فیلم رو به روی هم بنشینند بحث جذاب و مفیدتر خواهد شد.

7-     اطلاع رسانی در رابطه با پخش این فیلم ها را گسترده تر کنید.

8-     شما رو به خدا، از من هم برای صحبت در رابطه با فیلم ها دعوت کنید!

 

بهرام عظیمی.

 

 

هوالاول:

چشم می گشایی؛ برای اولین بار ... هیچ نمی بینی ... کم کم نورها و رنگ ها در مقابل دیدگانت به حرکت در می آیند، و تو می بینی ... برای اولین بار!

برای اولین بار دیدن اهمیت دارد، پس از آن می کوشی همیشه اول باشی ... گرچه حتی شاید به یاد نداشته باشی، اولین بار چه دیده ای!!...

باز هم چشم می گشایی؛ برای اولین بار مقابل جعبه سحرآمیز TV می نشینی ... و برای اولین بار سحر حرکت و رنگ از قابی دیگر مقابل دیدگانت قرار می گیرد ... اولین بار برنامه ای می بینی به نام خودت و همسالانت ... و جادو می شوی ... «برنامه کودک» ... سعی می کنی از این پس همیشه از اول پای برنامه ات باشی ... از اول اول!

بار دیگر چشم می گشایی؛ برای اولین بار خواندن و نوشتن می آموزی ... سیاهی های کاغذ رمزگشایی می شوند: «بابا آب داد» ... از آن پس همیشه سعی داری شاگرد اول بشوی! ... با خواندن ۀشنا می گردی و مطبوعات ...

و این بار چشم می گشایی؛ برای اولین بار جریانی شکل می گیرد ... اولین نشریه انیمیشن ایران، برای اولین بار سلسله جلسات نمایش انیمیشن و نقد آن را برگزار می کند ... و برای اولین بار حس می کنی روزهای خوبی در پیش است! ... و تو هیجان زده ای ... مثل تمام تجربیات اول!

برای اولین بار، از پیل بان تماس گرفتند، تا برای اولین بار در سینما فرهنگ در خلاف جهت صندلی ها تماشاچیان بنشینم و «3 قلوهای بلویل» را نقد نمایم.

«لذت اولین بودن را هرگز نمی توان منکر شد»... خوشحال به سر قرار می روم و این بار برای اولین دفعه «به موقع» !!!...

تعدادی از چهره ها را با این که قبلاً دیده ام ولی تازگی بار اول را دارند ... جلسه ای قابل اعتنا در کمیت و سؤالاتی قابل تحسین در کیفیت ... ممنونم از خدایم ... و متشکرم از دوستانم در پیل بان انیمیشن برای تمام اول شدن هایشان!

  کیارش  زندی                            

 

                                                                          

عادت

فیلمساز کوتاه انیمیشن ایرانی عادت کرده که فیلم بسازد و فیلمش با وجود قابلیت در تلویزیون پخش نشود، اصلاح هایی برای ارایه کارهای مستقل و شخصی انیمیشن و کوتاه زنده سراغ دارید؟ فیلمساز کوتاه عادت کرده که بر اساس باورهای خودش فیلم بسازد و با جیب خالی بالاخره فیلم را تمام کند و به عرضه برساند، ولی کدام عرضه ... خیلی فیلم ساز باید شانس بیاورد در صورت چند جایزه دهن پر کن چند شبکه خارجی فیلم را با مبلغی نه چندان بالا خریداری کند و در این صورت تازه شاید هزینه فیلم و خرید یکسان شوند. اکثراً فیلمسازان کوتاه عادت دارند کارهای تبلیغاتی، تصویر سازی، فیلمسازی برای شرکت هایی که در وهله اول فیلمنامه را ضایع می کنند تا چه برسد به اجرا انجام دهند و بعد حاصل مالی کار خود را بدون هیچ چشمداشتی وارد فیلم های شخصی خود بکنند تا شاید این سیر بیانی مستقل پا برجا بماند.

ولی بعد از این همه ساختن و درگیری های متعدد آیا انیمیشن ساخته شده و کامل مانند نامه ای است که نوشته می شود و هرگز فرستاده نمی شود و در نهایت بایگانی، انیمیشن با صنعت سینما در ارتباط تنگاتنگ است و سینما بدون اکران مانند پرده بدون پرواز است. به هر صورت اکران فیلم های کوتاه انیمیشن بعد از این همه انتظار صورت گرفته و مطمئناً برای این مجموعه که با تلاش زیاد «هفت خوان رستم» به این نتیجه رسیده اند باید تبریک گفت 10 سال قبل حتی هیچ کس فکرش را نمی کرد در صورت نمایش و اکران فیلم های کوتاه و مستقل انیمیشن بیش از 40 تا 50 نفر تماشاگر وجود داشته باشد ولی الان ... سینما فرهنگ در ساعت 11 صبح جمعه ها یعنی درست ساعاتی که مردم کسر خواب هفته گذشته خود را جبران می کنند مملو از جمعیت مشتاق است این نشاط برای کسانی که فیلم های کوتاه مستقل می سازند و طبعاً جایی به جز جشنواره ها را «آن هم در صورتی که راه پیدا کند» ندارد احساس می شود.

اما باید در صورت حذف فیلم های خارجی نمایش داده شده در انتهای برنامه ها و ایجاد نقد و بررسی تنها برای فیلم های ایرانی آیا کماکان مخاطبان باقی خواهند ماند؟

و اما بعد از اکران این فیلم ها چه باید کرد، ضرورت نقد و بررسی فیلم های ایرانی به شدت در این مدت احساس می شود باز هم می شود گفت در جشنواره های کوتاه هم ما عادت کرده ایم بدون هیچ نقد و تحلیلی ارایه فیلم های خود را ببینیم و اگر نوشته ای به صورت نقد در جاهایی اتفاق می افتد هنوز جامه کامل نقد و بررسی آن هم برای انیمیشن را به تن خود نکرده است. در این مورد مجله پیل بان «تقریباً تنها مجله ماهنامه رسمی کشورمان» به عنوان بانی اکران فیلم های این دوره در سینما فرهنگ وظیفه ای دو چندان دشوار را در انتخاب فیلم ها در وحله اول و دوم در نقد جامع آن ها برای این مخاطبان را باید در دستور کار خود قرار دهد.

با این همه انسان به امید عادت دارد و این امید که شاید روزی را در کشورمان ببینیم که این اوضاع پاره پاره و هفته به هفته این اکران ها تبدیل به اکران های روزانه و پی در پی گردد.

 

 

                                                                                      وحید نصیریان                     

 

                                         

سمت و سو

از زمانی که انیمیشن ایران در محاق فراموشی و بی توجهی بود سال های زیادی نمی گذرد. سال هایی که بسیاری دیگر از ارکان فرهنگی ما به عمد یا به سهو در سایه بود – و چه بسا هنوز هم هست – استقبال و رویکرد امروز جامعه مان به پیشه انیمیشن ایرانی و رشد سریع و در خور آن در میان جوانان علاقه مند را می توان در رخدادهایی از جمله تحولات این حرفه در سطح جهان و در نتیجه کشورمان، گسترش دانشگاه ها و مراکز آموزشی و نیز اقبال هنرمندان به این رشته جست. این ها از بالندگی این هنر دوست داشتنی و پویا در میان مردم و خصوصاً جوانان خبر می دهد.

جلسات نمایش و نقد برجسته ترین انیمیشن های تجربی کشورمان با حضور سازندگان این آثار برگزار شد. جلساتی که به همت و پی گیری نشریه پیل بان و همیاری مسئولین سینما فرهنگ برگزار گردید. این جلسات در واقع اولین حرکات منظم در جهت معرفی و نقد انیمیشن های تجربی ایران در سال های اخیر می باشد.

برگزاری – و بالاتر از آن – ادامه جلساتی از این دست نتایج پر باری دارد که مطرح شدن و بستر ساری ذهنی در جامعه ای با این پدیده تا حدی بیگانه است و معرفی آثار و سازندگان آن ها به علاقه مندان و مردم از آن جمله اند.

همواره باید در ذهن داشت که حرکات فرهنگی از این دست در جامعه ما همیشه تأثیر خود را در دراز مدت خواهند گذاشت. همین امر ما را به تداوم و پیگیری این گونه جلسات و از همه مهم تر قائل شدن سمت و سو برای گزینش، نقدها و نمایش ها ملزم می کند.

 

                                                        مهرداد شیخان                                                      

                                                                                                                              

استقبال کم نظیر

استقبال خارج از توقع بود، این عمل (پخش فیلم در سینما) انگیزه جوانان را برای ساخت و مدیریت انیمیشن بالا می برد. آن ها در اینگونه رویدادها هدف و نتیجه کارشان را می بینند کاری که قرار است بر روی پرده سینما دیده شود. همین عمل آنان شوک وارد کرده و مسئولیت آن ها را بالا می برد.

کاری که پیل بان و فارابی کرده کار ارزشمندی است و سد عظیمی شکسته شده است. حضور فیلم های بلند بسیار بسیار تأثیرگذار است به طوری که جوانان و انیماتورها برای نخستین بار فیلم سینمایی انیمیشن بر پرده عریض سینما آن هم با حضور جماعتی قابل ملاحظه، می بینند انیماتورهای ایرانی حالا خارج از محدوده تلویزیون می توانید خود را با انیمیشن جهان قیاس کنند.عملی که بحث رقابت را به وجود می آورد و ما را در اندازه های جدی سینما قرار می دهد. پخش انیمیشن های بلند آن در سینما فرهنگ یک الگوسازی مثبت است و در کنارش بحث های تخصصی بسیار مثبت بوده و می تواند در دراز مدت تأثیرات قابل توجهی را بر صنعت جوان انیمیشن ایران بگذارد.

 

                                                                                                              فرخ یکدانه                      


   + سید علیرضا گلپایگانی - ٢:٠٩ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۳ شهریور ۱۳۸٤