مصاحبه ای کاملا انیمیشنی با جمال رحمتی (اختصاصی کارتون3000) بر آن هستیم تا در قسمت ستون آزاد سایت هر ماه مصاحبه ای را با یکی از هنرمندان ، اساتید و صاحب نظران عرصه انیمیشن انجام دهیم. با خبر شدیم جمال رحمتی هنرمند موفق در عرصه کاریکاتور ، مشغول ساخت یک سریال انیمیشن می باشد. به این بهانه با ایشان مصاحبه ای کاملا انیمیشنی را ترتیب دادیم. گفتنی است جمال رحمتی متولد سال 1351 - زنجان است و دارای مدرک کارشناسی گرافیک از دانشگاه هنرهای زیبا وهمچنین دارای کارشناسی ارشد انیمیشن از دانشگاه هنر تهران است . وی هم اکنون علاوه بر فعالیت در زمینه کاریکاتور و انیمیشن ، در دانشگاه سوره تکنیک های تصویر سازی را تدریس می کند. متن کامل مصاحبه با ایشان را در زیر می خوانید :  با سلام و تشکر از شما آقای رحمتی که دعوت ما را قبول کردین ، اجازه می خواهم که بی مقدمه یک سوال طرح کنم ، چی شد که از دنیای پر هیاهوی کاریکاتور به عرصه انیمیشن وارد شدید؟ با سلام خدمت شما و مخاطبان عزيزتان که احتمالا بعضی از آنها از دوستان من هستند. بايد بگم که کاريکاتور و انيميشن ربط مستقيم به هم دارند . من چند سالی بعد از شروع فعاليتم در زمينه کاريکاتور انيميشن را به پيشنهاد دوست خوبم کيارش زندی شروعکردم واز همان آغاز تمام پروسه توليد انيميشنرا (از ابتدا تا انتها ) ، به استثنای مراحل اجرای کامپیوتری، به ما سپرده بودند همین عامل باعث گردید تا شناخت خوبی از این کار پیدا کنم. اما وقتی شروع به تولید حرفه ای انیمیشن کردم که مجموعه ای از نشریاتی که در آنها کار می کردم تعطیل شدند وآن دوران مصادف شد با اختلاف مختصری بین بنده و مدیر مسئول نشریه توانا (نشریه ای که با کوشش و پیشنهاد من به صورت کاریکاتوری منتشر می شد ) که منجر به بیکاری کامل من گردید. به همین دلیل تصمیم به تولید انیمیشن به صورت مستقل گرفتم. پس فکر می کنید عوامل مادی هم در گرایش حرفه ای شما به انیمیشن تاثیر زیادی داشته است؟ قاعدتا همینطوره. چون هیچ وقت یک کاریکاتوریست نمی تونه متکی به درآمد کاریکاتور باشه و من هم از این قائده مستثنی نیستم. نزدیک ترین رشته به هنر کاریکاتور هم ( که یه کاریکاتوریست می تونه به راحتی از پس اون بر بیاد ) انیمیشن هستش. اگر در دنیا هم نگاه کنید کاریکاتوریست های زیادی رو می بینید که به این هنر ( پویانمایی ) رو آوردن. در کل این دورشته خیلی به هم نزدیک هستن ، مخصوصا اینکه در کاریکاتور چیزی به اسم کاریکاتور دنباله دار ( کمیک استریپ ) داریم که خیلی به انیمیشن نزدیکه. راجع به پروژه انیمیشنی که در دست تولید دارید بیشتر بگید؟ نام این پروژه "هرمز و دلاوران کشتی خورشيد" هست که با تکنيک کات اوت کامپیوتری و با تایم 130 دقیقه ( 13 قسمت 10 دقیقه ای ) به سفارش مرکز فرهنگی و هنری صبا در حال انجام است . من به عنوان کارگردان انيماتور و طراح بک گراند هستم و هادی رحمتی (برادرم) به عنوان دستیار کارگردان، طراح کاراکتر و استوری برد با من همکاری می کند. بهزاد خداپرستی به عنوان نويسنده فيلمنامه، مهدی بقائيان به عنوان مدیر دوبلاژ و ديويد گالوسيان به عنوان آهنگساز دیگر عوامل تولید این مجموعه هستند.البته مجری طرح این کار صدا و سیمای مرکز خلیج فارس ( هرمزگان) می باشد . چی شد که با صدا و سیمای مرکز خلیج فارس کار کردید؟ واقعیت اینه که آقای بهزاد خداپرست که نویسندگی فیلمنامه این کار را بر عهده دارن ، از دوستان قدیمی دوران دانشکده من بودند و ساکن بندرعباس هستن. ایشان فیلمنامه جذابی نوشته بودند که واقعا تازگی داشت . بعد هم پیشنهاد انجام اون رو به من دادند و من هم پذیرفتم. من مشتاق شدم کمی راجع به داستان فیلم بدانم! داستان این سریال در یکی از بنادر جنوب ایران رخ می دهد . به این شرح که پسر کوچکی به نام هرمز نا خواسته وارد سرزمين شاه پريان می شود . شاه پريان از او ميخواهد طلسم اهريمن رو كه پريها را به صورت مورچه درآورده بشكنه. برای اینکار هرمز بايد مسير جزيره را طي و سعي كنه تا اهريمن را شكست بده. در این راه گروهی با او همراه میشوند و به این ترتیب او مامور نجات سرزمين شاه پریان می شه و ... . باید بگم که جذابترین قسمت داستان برای من این بود که بر خلاف خیلی فیلمها که افراد کارکشته با هم جمع می شوند و به یک هدف دست پیدا می کنند ، در این فیلم یک گروه افراد دست و پاچلفتی با قهرمان فیلم همراه می شوند ولی در نهایت به نتیجه مطلوب می رسند. در کل متن فیلمنامه خیلی طنز بود و قابلیت های زیادی برای کارکردن داشت. الان هم کار بعد از یک سال و نیم تقریبا تموم شده و در مرحله صداگذاری هستش.  پس ما هم مشتاقانه منتظر دیدن این اثر زیبای شما هستیم . حالا اگر مایلید کمی درباره روند فنی انجام پروژه و نرم افزارهای بکار رفته برای ساخت آن توضیح بدید؟ بله .روال اين کار بدين صورت بود که ابتدا کاراکتر به صورت دستی توسط هادی (برادرم) طراحی و سپس در نرم افزار CorelDraw به صورت مفصلی تبدیل می شد . بعد آن را به صورت تصوير در فتو شاپ وارد می کردیم و سپس آن را به3DMax اکسپورت گرفته و در آنجا به صورت حجم می ساختیم و متريال بر روی آن قرار می دادیم . Animate( انیمه کردن ) همدر همين فضا انجام می شد . آیا این اولین کار شما به سبک کات اوت است؟ نه اولين کار من به اين سبک نيست.قبلا هم کار پروژه فوق ليسانسم را با اين تکنيک انجام داده ام و همينطور ۱۳۰ قسمت انيميشن ۳۰ ثانيه ایبرای شبکه خبر کار کردم که در واقع یک طرح روزپخش بود ، یعنی نصف روز کار می شد و بعدازظهرها برای پخش می رفت. آیا همه کارهای شما به سبک کات اوت بوده؟ نخیر. کارهايی که ازسال ۷۴ تا 82 توليد و يا انيمه کرده ام عمدتا دوبعدی وبخشیاز آنها هم سه بعدي بوده است. ولی بايد بگم که تکنيک کات اوت رو ( به خاطر پر حرکت و جذاب بودن و همچنین سرعت بالای تولید به این سبک ) بسيار دوست دارم. حالا می خوام یه کم سوالات رو سخت تر کنم ! ، به نظر شما آیا صنعت انیمیشن در ایران حرفه ای است؟ چرا؟ من فکر میکنم حرفه ای نیست ولی به سمت حرفه ای شدن پیش میرود. چون وقتی می توانیم بگوییم ( این صنعت ) حرفه ای شده که دارای بازده اقتصادی برای سرمایه گذار داشته باشد. درواقع به انیمیشنی که تولید بشه و بازار خودش را پیدا کنه و بازده مالی داشته باشه میشه گفت حرفه ای و نه فقط الزاما به کاری که یک سری قوائد بصری و حرفه ای در اون رعایت شده باشه. نظر تان درباره کیفیت نظام مدیریتی در سازمانهای متولی انیمیشن ایران چیست؟ فکر میکنید چه ایرادات عمده ای به عملکرد این گونه سازمانها در حیطه انیمیشن ایران وارد است؟ برای من که سالهای قبل از پيدايش صبا را به ياد دارم تا حدود زيادی راضی کننده است اما همه می دانند که هزينه ای که برای توليد انيميشن پرداخت می شود قابل مقايسه با اين رقم در کشورهای پيشرو در اين زمينه نيست. به عنوان مثال در امریکا برای ساده ترین انیمیشن دقیقه ای 10 هزار دلار هزینه میشود . این در حالی است که مثلا هنرمند مطرحی مثل حمید بهرامی ، زمانی که در ایران و در شرکت بامداد تولید مجموعه ای فوق العاده حرفه ای و خوب را برعهده داشت، مبلغ ناچیزی را برای ساخت آن دریافت می کرد که اصلا قابل مقایسه با رقم پرداختی (حتی برای انیمیشن های بسیار سطح پایین) در آن کشورهای پیشرو نیست .طبيعتا مديريت انيميشن در ايران بايد به گونه ای باشد که بتواند خود را با پيشرفت سريع اين هنر در ايران هماهنگ سازد و بنده به اين امر بسيار خوشبين هستم. چرا هنوز بازار ساخت فیلمهای سینمایی پویانمایی در ایران رونق نگرفته؟ واساسا پتانسیل انجام چنین کارهایی را در ایران تا چه اندازه می دانید؟ به نظر من پتانسيل اين کار موجود است ولی ما در سيکل معيوبی قرار داريم .سرمايه گذار از برگشت سرمايه ی خود اطمينان ندارد به همين دليل سرمايه گذاری نمی کند.از طرفی توليد انيميشن سينمايی نيز نياز به سرمايه گذاری قابل توجه دارد.کارهايی هم که در اين زمينه صورت گرفته است در آنها به مخاطب جهانی توجهی نشده است . هرچند نمی توان ۱۰۰۰ برابر کمتر از هزينه جهانی توليد انيميشن پرداخت و برابر با کيفيت جهانی از آن انتظار داشت! برای حل این مشکل چه باید کرد؟ برای حل اين مشکل دولت باید به عنوان متولی فرهنگ و هنر کشور بدون در نظر گرفتن بازگشت سرمايه وارد عمل شده و تيم هايی را که توان توليد در اين زمينه را دارند شناسايی کرده و از آنها برای توليد آثار سينمايی انيميشن فاخر پشتيبانی نمايد. چرا دولت؟ یعنی از دست سرمایه گذاران بخش خصوصی کاری ساخته نیست؟ دولت رو من به این دلیل اشاره کردم که شروع این حرکت ریسک پذیری مالی زیادی می خواد. به عنوان مثال همین انیمیشن های راهنمایی و رانندگی ( ساخته بهرام عظیمی ) را در نظر بگیرید ، از وقتی که این سری کارها پخش شده بسیاری از سازمانها متوجه شدند این رشته هنری قابلیت بالایی برای ارتباط با مردم جامعه دارد . به همین دلیل میزان سفارش کارهای مشابه کار نیروی انتظامی زیاد شده و تقریبا هر ارگانی در هنگام سفارش کارهای تلویزیونی این الگو را مثال می زند. یک چنین گام مثبتی باید در کار سینمایی هم برداشته شود. این باعث می شود سرمایه گزار متوجه شود برایش بازده دارد و به سمت این کار بیاید. یعنی باید منتظر یک سوپر قهرمان در عرصه سرمایه گزاری سینمای انیمیشن ایران بود؟ ببینید ، در زمینه تلویزیونی نیروی انتظامی قهرمان مورد نظر بود . در وادی سینما هم باید یک تهیه کننده دولتی پا پیش بگذارد، چون تهیه کننده خصوصی این ریسک را نمیکند و راههای بهتر و مطمئن تری برای بازگشت سرمایه اش پیدا می کند. درکل در همه دنیا اینگونه است که باید متولیان فرهنگی یک کشور دید بازی نسبت به هنر داشته باشند و برای انجام چند کار خوب و پیشگام ، سرمایه گزاری بدون چشم داشت به بازگشت انجام دهند. به عقیده شما در صورت تامین فاکتور مالی لازم ، بسترهای دیگر انجام چنین کار بزرگی فراهم است؟ مطمئنا ما عوامل و هنرمندان خوب داریم ولی جهت دهی درست سرمایه دولتی را نداریم. مسئله این است که اگر روزی قرار باشد هزینه ای صرف این کار بشود ، باید این سرمایه گزاری بدون رانت باشد. باید با نظارت صحیح و طبق قائده یک تیم (کاربلد) جمع شود. به عنوان مثال من اطلاع دارم یکی از ارگانها چند سال پیش مجموعه انیمیشنی را با مبلغ نجومی به افرادی سفارش داده است ( که این کاره نبوده اند) و هنوز هم بعد از چند سال خبری از انجام این پروژه به گوش نمی رسد. البته برای نتیجه گیری مناسب در این کار باید یک دیدگاه کلی تر هم داشت و تنها به مخاطب جغرافیایی خود بسنده نکرد. به عنوان مثال امروزه بسیاری از کارهای موفقی که در امریکا تولید می شود، در چین و روسیه و اوپا و ایران هم همان اندازه مخاطب می تواند داشته باشد. حتی در زمینه های مذهبی هم فیلمی مثل " پرنس مصر " میسازند که علاوه بر پیام رسانی مناسب ، قدرت جذب تماشاگر بالایی دارد. ولی در کارهای وطنی عمدتا این دیدگاه رعایت نمیشود و اکثرا به تعداد مخاطب محدود بسنده میشود. هرچند قبول دارم که محدوده فعالیت ها در سینمای ایران ( نسبت به رقبای خارجی ) بسیار محدود است ، ولی من معتقدم در این شرایط هم میشود کارهای خوبی انجام داد چرا که خلاقیت در فضاهای محدود رشد پیدا میکند. مثل رشد هنر کاریکاتور در کشور های تازه استقلال یافته از شوروی سابق.  وضعیت نظام آموزشی این هنر و همچنین نشر کتابهای تخصصی پویانمایی در شرایط فعلی به نظر شما راضی کننده هست؟ چرا؟ مسلما نه. کتابهایی که داریم خیلی محدود هستند و از طرفی در نظام آموزشی دانشگاهی این رشته هم ایرادات زیادی به چشم میخورد. از این جمله میشود به نبود منابع خوب و قابل قبول برای تدریس اشاره کرد و حتی بی ربط بودن ترتیب ارائه دروس هم مزید علت است. مثلا واحد درسی تولید ترم دوم ارائه میشود و کارگردانی ترم چهار! . یعنی شما قبل از آنکه اصول کارگردانی فیلم را بدانید باید فیلم بسازید. در زمینه نشر هم باید اشاره کنم که به نظر من باید اول نیازسنجی کرد که برای تولید یک انیمیشن چه دانش هایی لازم است و بعد اقدام به جمع آوری و ترجمه منابع مورد نیاز کرد. به عنوان مثال در زمینه انیمیشن 3 بعدی اکثر کتبی که موجود است تنها توسط مهندسان کامپیوتر نوشته شده و نه توسط یک فیلمساز و یا یک هنرمند این رشته . حتی به نظر من باید بررسی کنیم که بر روی چه شاخه هایی از انیمیشن با توجه به مطالبات مخاطبان سرمایه گذاری کنیم. مثلا ببینیم که تولید به سبک دو بعدی هنوز مخاطب دارد یا نه و بعد باقی برنامه ریزی های خود را طبق نتایج اینگونه بررسی ها انجام دهیم . حالا باز بر میگردیم به خودتون و اینکه چه برنامه هایی برای ادامه فعالیت در عرصه انیمیشن دارید؟ احتمالا پروژه شبکه خبر را ادامه خواهم داد و از طرف مرکز گیلان هم توسط آقای ابراهیم یار ( که تهیه کنندگی پروژه شبکه خبر من را هم برعهده دارند)، مجموعه ای ۲۶ قسمتی به من پیشنهاد شده است اما هنوز قطعی نیست. کار جشنواره ای هم در دست دارید؟ دوست دارم یکی بسازم و الان هم یک ایده دارم که در فکر انجامش هستم. البته جند سال پیش یه کار به نام " جنگ و زندگی " به جشنواره کودک و نوجوان اصفهان ارائه دادم که تا مراحلی هم بالا رفت. انیمیشن مورد علاقه شما در دوران کودکی و همچنین در بین فیلم های تولیدی سینمایی اخیر کدامند؟ راستش خیلی انتخاب کردن سخته ! ولی از انیمیشن های قدیمی میتونم از "تنسی تاکسيدو و چاملی - پلنگ صورتی - خانواده دکتر ارنست - مهاجران - سندباد - پینوکیو" و از کارهای اخیر انیمیشن به "راتاتویی " یا همان موش آشپز اشاره کنم. ممنون از اینکه وقت خودتون رو در اختیار ما قرار دادین. من هم از شما تشکر میکنم . مصاحبه از : مهناز یزدانی ( 21 بهمن 1386) تنظیم و ویرایش : حسین نظرپور اختصاصی سایت کارتون 3000 ( انتشار با ذکر منبع بلا مانع است)
| 
وحید نصیریان با انیمیشن قفس در بخش مسابقه فيلم كوتاه بیست و ششمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر حضور دارد. 
نظرات ()
